Avrupa Birliği genelinde büyük şirketlerin satılmayan kıyafet ve ayakkabıları imha etmesini yasaklayan düzenleme 19 Temmuz’da yürürlüğe giriyor. Alman Çevre Yardımı (DUH) örgütü, yasadaki çok sayıda istisnanın düzenlemeyi işlevsiz kılacağı uyarısında bulundu.
Avrupa Birliği’nin sürdürülebilir tekstil dönüşümü kapsamında hazırladığı ve büyük şirketlerin satılmayan giysi, aksesuar ve ayakkabıları imha etmesini yasaklayan yasa, 19 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. Berlin merkezli Alman Çevre Yardımı (DUH) örgütü, yasada yer alan geniş istisnalar ve boşluklar nedeniyle düzenlemenin hedeflenen etkiyi gösteremeyeceğini açıkladı. DUH, Federal Çevre Bakanı Carsten Schneider’a çağrıda bulunarak aşırı üretimi engelleyecek daha katı bir ulusal tekstil yasası talep etti.
Yeni düzenlemeye göre, büyük ölçekli firmalar artık tekstil ürünlerini ve iadeleri doğrudan çöpe veya yakıma gönderemeyecek. Ancak yürürlüğe giren delegasyon yönetmeliği, şirketlere önemli açık kapılar bırakıyor. Eğer ürünler sosyal yardım kuruluşlarına bağışlanmak istenip geri çevrilirse veya ürünlerin onarım ve yenileme maliyetleri yeni üretim bedelinden yüksek bulunursa, imha işlemine yasal olarak izin verilmeye devam edilecek.
DUH Federal Genel Müdürü Barbara Metz, satılmayan yeni ürünlerin imha edilmesinin yasaklanmasını doğru bir adım olarak nitelendirirken, mevcut istisnaların “hızlı moda” (fast fashion) olarak bilinen aşırı üretim modelini meşrulaştırdığını vurguladı. Metz, bir tişörtü yenilemenin yeni bir tane üretmekten pahalı olması durumunda imhanın serbest kalmasının, çevre kirliliğini körükleyen mevcut sistemi koruduğunu belirtti.
Örgütün tekstil ve döngüsel ekonomi uzmanı Viola Wohlgemuth ise sadece semptomların tedavi edildiğini, asıl sorunun aşırı üretim olduğunu ifade etti. DUH, tekstil atıklarının azaltılması için üretici katkı paylarının çevre kriterlerine göre kademelendirilmesini ve tekstilde kiralama, onarım ile ikinci el modellerini destekleyecek bir dönüşüm fonunun kurulmasını talep ediyor.
Söz konusu imha yasağı 19 Temmuz 2026’dan itibaren büyük şirketler için, 19 Temmuz 2030’dan itibaren ise orta ölçekli şirketler için geçerli olacak. Ulusal düzeyde Çevre Dostu Tasarım Yasası (Ökodesign-Gesetz) kapsamında cezai müeyyideler uygulanacak ve yasağa uymayan firmalara 100 bin avroya kadar idari para cezası verilebilecek.
